Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) kojarzy się większości kierowców przede wszystkim z kontrolowaniem samochodów ciężarowych, autobusów oraz pojazdów wykorzystywanych do przewozu towarów. Nic dziwnego – właśnie z tym obszarem związana jest podstawowa działalność tej służby. Czy jednak inspektor ITD może zatrzymać do kontroli zwykły samochód osobowy, którym poruszamy się prywatnie?
Odpowiedź brzmi: tak, ale tylko w określonych przez przepisy sytuacjach. Uprawnienia Inspekcji Transportu Drogowego nie są nieograniczone i nie oznaczają, że inspektorzy mogą przeprowadzać każdą kontrolę samochodu osobowego na takich samych zasadach jak Policja.
Warto wiedzieć, kiedy ITD może zatrzymać kierowcę, jakie czynności może wykonać podczas kontroli i jakie prawa przysługują inspektorom.
Czy ITD może zatrzymać prywatny samochód osobowy?
Tak. Uprawnienia inspektorów ITD obejmują nie tylko pojazdy ciężarowe i autobusy, ale również samochody osobowe. Wynika to z art. 129a ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Przepis wskazuje konkretne przypadki, w których Inspekcja Transportu Drogowego może kontrolować kierującego pojazdem. Dotyczy to między innymi sytuacji, gdy:
- kierowca wykonuje przewóz drogowy;
- zachodzi potrzeba przeprowadzenia badania w celu ustalenia zawartości alkoholu lub obecności środka działającego podobnie do alkoholu;
- naruszenie przepisów ruchu drogowego zostało zarejestrowane przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych lub urządzeń rejestrujących;
- kierowca rażąco naruszył przepisy ruchu drogowego albo spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym;
- kierowca wykonuje przewóz drogowy towarów niebezpiecznych lub transport odpadów.
Oznacza to, że prywatny samochód osobowy również może znaleźć się w obszarze zainteresowania inspektorów ITD. Nie oznacza to jednak, że każdy kierowca może zostać zatrzymany bez konkretnej podstawy wynikającej z przepisów.
Kiedy ITD może skontrolować kierowcę samochodu osobowego?
W praktyce istnieje kilka sytuacji, w których inspektorzy mogą przeprowadzić kontrolę samochodu osobowego.
1. Podejrzenie jazdy pod wpływem alkoholu lub narkotyków
Inspektorzy ITD mają uprawnienia do przeprowadzania badań kierowców w celu ustalenia zawartości alkoholu w organizmie lub obecności środków działających podobnie do alkoholu.
Nie oznacza to, że uprawnienie to dotyczy wyłącznie kierowców ciężarówek. Może obejmować również osobę prowadzącą prywatny samochód osobowy.
2. Wykroczenie zarejestrowane przez urządzenie pomiarowe
ITD może kontrolować kierowcę, który naruszył przepisy ruchu drogowego, jeżeli naruszenie zostało zarejestrowane za pomocą odpowiednich przyrządów kontrolno-pomiarowych lub urządzeń rejestrujących.
Przykładem może być zarejestrowane przekroczenie dozwolonej prędkości. Warto więc pamiętać, że kompetencje inspektorów nie ograniczają się wyłącznie do kontroli transportu ciężarowego.
3. Rażące naruszenie przepisów lub stworzenie zagrożenia
Kolejną sytuacją jest rażące naruszenie przepisów ruchu drogowego albo spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Może chodzić na przykład o szczególnie niebezpieczne zachowanie na drodze, które stwarza realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu.
W takim przypadku inspektorzy ITD mogą podjąć interwencję również wobec kierowcy samochodu osobowego.
4. Wykonywanie przewozu drogowego
Kontrole ITD dotyczą również samochodów osobowych wykorzystywanych do zarobkowego przewozu osób, jeżeli przewóz odbywa się w ramach działalności objętej przepisami o transporcie drogowym.
Dotyczy to między innymi odpowiednio realizowanych usług przewozu osób, takich jak przewozy taksówkowe czy przewozy zamawiane za pośrednictwem aplikacji.
W tym przypadku inspektorzy mogą sprawdzać nie tylko zachowanie kierowcy na drodze, ale również kwestie związane z legalnością wykonywanego przewozu i spełnianiem wymaganych warunków.
Jakie uprawnienia ma inspektor ITD podczas kontroli?
W zakresie kontroli określonym w art. 129a Prawa o ruchu drogowym inspektorom ITD przysługują uprawnienia wskazane w art. 129 ust. 1 i 2 tej ustawy.
W praktyce oznacza to, że inspektor może między innymi:
- zatrzymać pojazd do kontroli w ramach przysługujących mu uprawnień;
- wylegitymować kierowcę;
- sprawdzić wymagane dokumenty;
- zweryfikować dane kierowcy i pojazdu w odpowiednich rejestrach;
- przeprowadzić badanie stanu trzeźwości lub obecności środków działających podobnie do alkoholu;
- sprawdzić stan techniczny pojazdu;
- sprawdzić wyposażenie samochodu;
- wydać polecenia dotyczące zachowania podczas kontroli.
Inspektorzy mogą również w określonych przypadkach zatrzymać dokumenty lub wydać inne decyzje przewidziane przepisami.
Warto pamiętać, że zakres czynności zależy od podstawy i charakteru konkretnej kontroli.
Czy ITD może kontrolować stan techniczny prywatnego samochodu?
Tak, w ramach kontroli przeprowadzanej na podstawie przysługujących uprawnień inspektor może sprawdzić stan techniczny pojazdu.
Może to mieć znaczenie szczególnie wtedy, gdy samochód stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Kontrola może dotyczyć między innymi sprawności układu hamulcowego, oświetlenia, ogumienia czy innych elementów mających wpływ na bezpieczeństwo.
Jeżeli zostaną stwierdzone nieprawidłowości, inspektor może zastosować przewidziane prawem środki, w tym zatrzymać dowód rejestracyjny, jeżeli zachodzą ku temu ustawowe przesłanki.
Nie oznacza to jednak, że ITD może bez ograniczeń przeprowadzać rutynowe kontrole techniczne każdego prywatnego samochodu.
Czy ITD ma takie same uprawnienia jak Policja?
Nie. Inspekcja Transportu Drogowego i Policja to odrębne służby, których kompetencje wynikają z różnych przepisów.
Policja ma ogólne zadania związane z nadzorem nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu drogowego. Inspektorzy ITD mają natomiast uprawnienia określone w ustawie, w tym w art. 129a Prawa o ruchu drogowym.
Właśnie dlatego nie można zakładać, że inspektor ITD może przeprowadzić każdą czynność kontrolną, którą może wykonać policjant. Z drugiej strony błędne jest również przekonanie, że ITD zajmuje się wyłącznie ciężarówkami i nie ma prawa zatrzymać samochodu osobowego.
Jak zachować się podczas kontroli ITD?
Jeżeli inspektor ITD zatrzyma samochód do kontroli w ramach swoich uprawnień, kierowca powinien przede wszystkim zachować spokój i stosować się do wydawanych poleceń.
Warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach:
- zatrzymaj pojazd w miejscu wskazanym przez inspektora;
- nie wykonuj gwałtownych manewrów;
- zachowaj spokój i poczekaj na dalsze polecenia;
- stosuj się do zgodnych z prawem poleceń inspektora;
- udzielaj wymaganych informacji i współpracuj podczas kontroli.
Kontrola drogowa nie musi oznaczać, że kierowca popełnił wykroczenie. Może być następstwem określonej sytuacji na drodze lub działania przewidzianego w przepisach.
Co warto zapamiętać? ITD może kontrolować również samochody osobowe
Najważniejsza informacja jest taka, że Inspekcja Transportu Drogowego może zatrzymać do kontroli również samochód osobowy, ale jej uprawnienia wobec kierowców wynikają z konkretnych przesłanek określonych w ustawie.
Nie jest więc prawdą, że ITD może kontrolować wyłącznie samochody ciężarowe i autobusy. Z drugiej strony nie należy utożsamiać uprawnień inspektorów z pełnym zakresem kompetencji Policji.
Znajomość przepisów pozwala lepiej rozumieć, jak funkcjonuje nadzór nad ruchem drogowym i jakie obowiązki mają poszczególne służby.
Znajomość przepisów to podstawa bezpiecznej jazdy
Podczas prowadzenia samochodu ważne jest nie tylko przestrzeganie znaków drogowych i sygnalizacji. Każdy kierowca powinien również znać swoje prawa i obowiązki, rozumieć zasady przeprowadzania kontroli drogowych oraz wiedzieć, jak zachować się w nietypowych sytuacjach.
W Szkole Nauki Jazdy EXPERT stawiamy na praktyczne przygotowanie przyszłych kierowców do samodzielnego poruszania się po drogach. Podczas szkolenia zwracamy uwagę na przepisy ruchu drogowego, bezpieczeństwo i prawidłowe zachowanie w różnych sytuacjach, z którymi kierowcy spotykają się na co dzień.
Jeżeli szukasz szkoły jazdy w Tarnowskich Górach, Radzionkowie lub Bytomiu, zapraszamy do zapoznania się z ofertą szkoły jazdy Expert. Prowadzimy szkolenia na różne kategorie prawa jazdy, pomagając kursantom zdobywać wiedzę i umiejętności potrzebne nie tylko do zdania egzaminu, ale przede wszystkim do bezpiecznej jazdy.